Mae’n gynnar ym mis Medi. Mae’r tymor afalau wedi dechrau. Ond sut ydych chi’n gwybod ble a phryd i ddewis? A beth ydych chi’n ei wneud gyda’r afalau hynny i gyd ar ôl i chi eu dewis? Mae Kevin Garrod o Monnow Valley Cider yn rhannu rhai awgrymiadau er mwyn ein rhoi ar ben ffordd.
Pam dewis afalau yn hytrach na’u prynu?
Mae’n mynd i fod yn fwy ffres. Os prynwch chi afalau o’r archfarchnad, mae’r ffrwyth yn mynd i fod o leiaf wythnos oed cyn iddo gyrraedd silff yr archfarchnad hyd yn oed. Hefyd, os ydych chi’n pigo afalau o’r ardd neu’r berllan lle’r ydych chi’n gyfarwydd â sut mae’n cael ei rheoli, yna mae gennych chi fwy o reolaeth. Gallwch ddewis osgoi plaladdwyr a chwynladdwyr (er enghraifft).
O ble mae hi’n dderbyniol i gasglu afalau?
Os nad oes gennych chi ardd neu ardd gyda choed ffrwythau ynddi, ewch i ddarganfod a oes perllan gymunedol gyfagos neu grŵp cymunedol, neu gymydog â gormod o ffrwythau.
Yn Sir Fynwy mae perllannau cymunedol a choed ffrwythau sy’n hygyrch i’r cyhoedd yn y Fenni, Cas-gwent, Brynbuga, Gofilon, Goetre, Cil-y-coed. Dyma rai lleoedd yn unig!
Pryd mae afalau yn barod i’w pigo?
Y peth gorau i’w wneud yw ymchwilio i’r mathau gwahanol. Mae yna ychydig o fathau ar gael ddiwedd mis Gorffennaf, neu fel arall rydych chi’n edrych ar Awst hyd at Dachwedd, gydag ychydig o fathau ar gael eto ddechrau mis Rhagfyr. Y cyfnod mwyaf ffrwythlon yw rhwng Hydref a dechrau Tachwedd.
Gallwch chi brofi a yw afal yn barod trwy weld a yw’n dod i ffwrdd yn hawdd yn eich llaw (sicrhewch yn gyntaf fod gan y goeden ddigon o afalau i’w sbario), ac os gwasgwch eich bawd i mewn i’r afal ac mae’n crensian ac yn rhyddhau rhywfaint o sudd, yna mae’n aeddfed neu’n agos iawn at aeddfedu. Prawf pellach yw torri’r afal yn ei hanner i weld sut mae’r cerrig. Os ydynt yn frown i frown tywyll, yna maent yn barod. Nid ydych chi eisiau iddynt fod yn wyn.
Beth allwch chi ei wneud ag afalau ar ôl i chi eu dewis?
Gallwch eu bwyta yn union fel y maent. Gallwch eu gwneud yn biwrî, eu cael ag uwd neu rywbeth felly. Gallwch chi wneud crymbl. Nid oes rhaid i chi ddefnyddio afalau coginio ar gyfer y prydau hyn yn unig. Gallwch chi wneud cylchoedd afal, sy’n cadw am flynyddoedd mewn cynhwysydd aerglos a gellir eu hailhydradu ar unrhyw adeg ar gyfer coginio. Gallwch hyd yn oed eu rhewi os byddwch chi’n eu torri’n dafelli neu’n gylchoedd. Wrth gwrs, gallwch chi hefyd eu cywasgu ar gyfer creu sudd afal!
Pa ffyrdd eraill y gallwch storio afalau?
Gallwch eu storio mewn hambyrddau, wedi’u lapio mewn papur newydd yn unigol fel nad ydyn nhw’n cyffwrdd â’i gilydd. Cadwch nhw yn oer ac yn y tywyllwch. Yn gyffredinol, mae hynny’n gweithio’n well ar gyfer mathau diweddarach (Hydref ymlaen). Nid yw’r mathau cynharach yn tueddu i gadw cyhyd. Bydd yr afal Disocvery, er enghraifft, yn dechrau pydru o fewn wythnos. Tra bod mathau diweddarach fel Adams Pearmain yn para’n hirach, hyd yn oed yn eich powlen ffrwythau. Felly gwiriwch nhw’n rheolaidd.
Mae Kevin yn argymell www.fruitID.com fel ffordd i helpu gydag adnabod afalau. Mwynewch fynd i’w casglu a diolch i Kevin am yr holl gyngor defnyddiol.
